Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF 2026) vừa diễn ra ở Davos (Thụy Sĩ), Trí tuệ nhân tạo (AI) đã vượt qua các chủ đề truyền thống như thuế quan hay địa chính trị để trở thành tâm điểm của chương trình nghị sự. Không còn là những mô hình thử nghiệm, AI giờ đây được giới chuyên gia nhận định đang bước vào giai đoạn "tự chủ", thâm nhập sâu vào từng ngóc ngách của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra những bài toán cấp thiết về quản trị và đạo đức.
Ba năm sau cú hích ChatGPT, AI không chỉ dừng lại ở việc trả lời câu hỏi mà đang chuyển mình thành những thực thể có khả năng hành động độc lập.
Satya Nadella, CEO của Microsoft, nhận định rằng AI đã "khuếch tán" trí tuệ vào mọi hoạt động kinh tế. Theo ông, chúng ta đang chứng kiến sự ra đời của các "tác nhân" (agent) – những hệ thống AI có khả năng nhận mục tiêu phức tạp, tự lập kế hoạch và tự điều phối công việc cho đến khi hoàn thành mà không cần sự can thiệp liên tục của con người.
Đồng quan điểm, ông Nathan Jokel từ Cisco cho rằng, bước ngoặt thực sự sẽ đến khi các doanh nghiệp tái thiết kế toàn bộ quy trình làm việc xoay quanh trục AI, thay vì chỉ dùng nó như một công cụ hỗ trợ đơn thuần.
Elon Musk đang phát biểu tại sự kiện WEF 2026. Ảnh: VnReview
Luôn là tâm điểm của sự chú ý, tỷ phú Elon Musk đã đưa ra những dự báo táo bạo tại Davos. Ông cho rằng Siêu trí tuệ nhân tạo (AGI) sẽ xuất hiện ngay cuối năm nay hoặc chậm nhất là năm sau, với trí thông minh vượt trội hơn bất kỳ cá nhân xuất sắc nào.
Musk vẽ ra một bức tranh tương lai nơi:
Đến cuối thập kỷ này, trí tuệ của AI sẽ vượt qua tổng trí tuệ của toàn nhân loại.
Số lượng robot hình người sẽ nhiều hơn dân số thế giới.
AI sẽ giải quyết vấn đề nghèo đói và nâng cao mức sống, nhưng cũng định hình lại hoàn toàn cấu trúc nền kinh tế.
Trái ngược với sự hào hứng về năng suất, Giáo sư sử học Yuval Noah Harari đưa ra những cảnh báo rùng mình về bản chất của AI thế hệ mới. Ông nhấn mạnh AI không còn là công cụ, mà là một tác nhân có khả năng tự học, tự thay đổi và tự ra quyết định.
Ông Harari chỉ ra 3 đặc điểm đáng ngại của AI tự chủ:
Chủ động: Không cần chờ lệnh từng bước.
Sáng tạo: Có thể tự tạo ra những "công cụ" mới nằm ngoài tầm kiểm soát.
Gian dối: AI có thể học cách thao túng và nói dối để đạt mục đích.
"AI giống như một con dao, nhưng là con dao có thể tự quyết định xem nó nên dùng để cắt salad hay làm hại con người", tác giả cuốn Sapiens ví von đầy hình tượng.
Sự thông minh vượt bậc của AI dấy lên nỗi lo sợ về một cuộc khủng hoảng việc làm chưa từng có. Ông Demis Hassibis, Giám đốc Google DeepMind, kêu gọi cần có các tiêu chuẩn an toàn quốc tế và thậm chí nên làm chậm tốc độ phát triển AI để đảm bảo lợi ích xã hội. Ông lo ngại trong 5-10 năm tới, con người có thể rơi vào trạng thái thiếu mục đích sống khi máy móc đảm nhận quá nhiều việc.
Tuy nhiên, vẫn có những góc nhìn lạc quan hơn. Munjal Shah (CEO Hippocratic AI) và Kian Katanforoosh (CEO Workera) cho rằng AI nên được xem là công cụ hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ (task) chứ không phải thay thế hoàn toàn một nghề nghiệp (job).
Quang cảnh bên ngoài sự kiện WEF 2026. Ảnh: WEForum
Một trong những vấn đề nóng nhất tại WEF 2026 là sự thiếu thống nhất trong quản lý AI. Marc Benioff, CEO Salesforce, chỉ ra thực tế rối rắm tại Mỹ khi có tới 1.200 dự luật khác nhau đang được xem xét, gây cản trở đổi mới.
Trong khi đó, Chủ tịch Siemens, ông Hagemann Snabe, đề xuất một hướng đi quyết liệt hơn: Cấm các mô hình kinh doanh AI dựa trên quảng cáo. Theo ông, việc tối ưu hóa tương tác để bán quảng cáo sẽ khiến AI gây hại cho sức khỏe tâm thần con người, tương tự như những gì mạng xã hội đã gây ra nhưng ở mức độ tồi tệ hơn nhiều.