Tại diễn đàn công nghệ quốc tế GStar 2026 diễn ra vào ngày 29/5 tại TP.HCM, các chuyên gia hàng đầu thế giới đồng loạt đưa ra lời khuyên: Việt Nam không nên đầu tư nguồn lực để chạy đua xây dựng các mô hình trí tuệ nhân tạo nền tảng khổng lồ. Thay vào đó, quốc gia nên chủ động tận dụng hạ tầng công nghệ sẵn có toàn cầu, tập trung vào bài toán tối ưu hóa tài nguyên và phát triển năng lực cốt lõi của con người.
Đối mặt với sự phát triển mạnh mẽ và ngày càng hoàn thiện của các hệ thống AI từ những tập đoàn công nghệ lớn, việc cố gắng xây dựng lại một mô hình tương tự từ đầu được đánh giá là hướng đi không khả thi về mặt kinh tế lẫn công nghệ.
Tận dụng hạ tầng sẵn có: Ông Curtis S. Chin – Giám đốc phụ trách thị trường toàn cầu của Viện Milken (Mỹ) – khẳng định Việt Nam nên khai thác tối đa những nền tảng vững chắc mà Google, Meta hay OpenAI đã thiết lập. Từ đó, tập trung nguồn lực để phát triển các ứng dụng chuyên sâu, giải quyết trực tiếp nhu cầu thực tế của thị trường nội địa.
Thay đổi tư duy Fast-Follower: Đồng tình với quan điểm này, ông Jay Kim – Chủ tịch kiêm CEO hãng dược Boryung – nhận định rằng cấu trúc công nghệ mới đòi hỏi các quốc gia phải chọn con đường riêng mang lại giá trị thực sự cho nhân loại. Thay vì đi theo chiến lược "bắt chước nhanh" (chờ đối thủ tiên phong thử nghiệm rồi dùng quy mô để chiếm lĩnh) để cố gắng bắt kịp các cường quốc, Việt Nam cần xác định những lối đi ngách có ý nghĩa thiết thực hơn.
Một số diễn giả tại GStar 2026. Ảnh: Bảo Lâm
Minh chứng rõ nét nhất cho việc dịch chuyển chiến lược từ mô hình lớn sang giải pháp tối ưu được chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế của TS Bùi Hải Hưng – Phó chủ tịch phụ trách công nghệ Qualcomm AI Research (cựu CEO VinAI).
Giới hạn phần cứng: Trước đây, đơn vị từng chú trọng phát triển các mô hình mạnh như GAN-VAE để tạo ra dữ liệu chất lượng cao. Tuy nhiên, nhận thấy Việt Nam không thể cạnh tranh trực tiếp về số lượng chip GPU khổng lồ với các tập đoàn toàn cầu, đội ngũ đã chủ động chuyển hướng sang bài toán giới hạn tài nguyên.
Lợi thế của AI trên thiết bị (On-device AI): Chiến lược mới tập trung tối ưu hóa để các mô hình nhỏ hơn có thể chạy mượt mà ngay trên điện thoại hoặc các thiết bị đeo thông minh, kính thông minh, robot mà vẫn giữ được phần lớn năng lực xử lý. Giải pháp này không chỉ tiết kiệm tài nguyên điện toán mà còn giải quyết triệt để vấn đề bảo vệ quyền riêng tư và giảm tối đa độ trễ hệ thống do dữ liệu được xử lý trực tiếp tại chỗ.
Xu hướng tác nhân thông minh: Chuyên gia nghiên cứu cấp cao Yi Tay từ Google DeepMind bổ sung thêm, ngành công nghệ đang bước vào giai đoạn mới sau nhiều năm chỉ tập trung phóng đại kích thước mô hình. Sự bùng nổ của các tác nhân AI (AI Agent) chứng minh rằng việc tăng dữ liệu và năng lực tính toán là chưa đủ. Thay vì xây dựng lại từ đầu, doanh nghiệp nên tận dụng mã nguồn mở, tinh chỉnh cho tác vụ riêng và kết nối các thành phần AI để giải bài toán thực tế.
TS Lương Minh Thắng, Giám đốc nghiên cứu Google DeepMind, phát biểu tại GStar 2026. Ảnh: Bảo Lâm
Theo TS Lương Minh Thắng – Giám đốc nghiên cứu Google DeepMind kiêm đồng sáng lập New Turing Institute (NTI), thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ từ "kỷ nguyên dữ liệu" sang "kỷ nguyên trải nghiệm". Doanh nghiệp Việt nên tập trung thiết lập các môi trường mô phỏng (như mô phỏng thế giới thực để AI điều hướng hoặc mô phỏng tế bào ảo để thử nghiệm y học) nhằm giúp AI tích lũy trải nghiệm người dùng.
Trong cấu trúc chuyển dịch này, yếu tố con người chính là tài sản quý giá nhất cần được đầu tư sâu sắc:
Động lực từ tinh thần vươn lên: Bà Wendy Nguyễn – nhà đồng sáng lập Pacific Gateway Partners – nhận định người Việt sở hữu sự bền bỉ và khát vọng lớn. Ngay cả khi chất lượng cuộc sống ngày một tốt hơn, tinh thần không ngừng phấn đấu vẫn được duy trì. Tuy nhiên, bà cũng đưa ra khuyến nghị các nhà đầu tư trong nước cần thận trọng trước bối cảnh thị trường startup AI toàn cầu đang có dấu hiệu phát triển "quá nóng".
Kỹ năng quan trọng nhất là đặt câu hỏi: TS Ed H. Chi – Phó chủ tịch nghiên cứu Google DeepMind – nhấn mạnh giáo dục cần thay đổi tư duy ngay từ ghế nhà trường. Khi các mô hình AI đã quá xuất sắc trong việc trả lời, giá trị lớn nhất của con người lại nằm ở năng lực tư duy phản biện và khả năng đặt ra những câu hỏi hay. Biết đặt đúng câu hỏi để giải quyết tận cùng vấn đề sẽ là kỹ năng cốt lõi trong cả học tập lẫn kinh doanh khi chúng ta bước vào thời đại sống chung với "động cơ trí tuệ".