Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Quyết định 2813 về Chương trình nâng cao năng lực cho các tổ chức nghiên cứu và phát triển công lập giai đoạn 2025-2030. Đây được xem là cú hích chính sách quan trọng nhằm chuyển dịch nền khoa học nước nhà từ "diện rộng" sang "chiều sâu".
Mục tiêu cốt lõi của chương trình là xây dựng nền tảng vững chắc, hình thành các tổ chức nghiên cứu đóng vai trò "hạt nhân" dẫn dắt. Những đơn vị này không chỉ làm nhiệm vụ học thuật mà được kỳ vọng tạo ra đột phá thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng.
.jpg)
Phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi đào tạo và nghiên cứu về bán dẫn. Ảnh: Giang Huy
Khác với các giai đoạn trước, mục tiêu lần này được định lượng cụ thể bằng các bảng xếp hạng uy tín toàn cầu:
Khoa học cơ bản: Đến năm 2030, phấn đấu có 5 tổ chức thuộc các ngành mũi nhọn (Toán, Lý, Sinh, Khoa học Vật liệu, Khoa học Trái Đất) lọt vào nhóm 30% xếp hạng cao nhất thế giới.
Khoa học kỹ thuật & Công nghệ: Mục tiêu hình thành từ 7 đến 10 tổ chức lọt nhóm 30% thế giới. Đây sẽ là lực lượng nòng cốt để phát triển công nghệ nền tảng và công nghệ chiến lược quốc gia.
Khoa học xã hội & Nhân văn: Xây dựng 4 tổ chức nghiên cứu xuất sắc để cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối. Trong đó, ít nhất 1 tổ chức phải đạt trình độ ngang tầm khu vực và thế giới.
Để hiện thực hóa các con số trên, bài toán nhân lực được đặt lên hàng đầu với những yêu cầu khắt khe về tính hội nhập.
Từ năm thứ hai triển khai, mỗi tổ chức phải thu hút tối thiểu 70 lượt chuyên gia/nhà khoa học quốc tế đến hợp tác mỗi năm. Đặc biệt, đến năm 2030, các đơn vị này phải duy trì đội ngũ nghiên cứu tối thiểu 30 người (không tính biên chế nhà nước), trong đó bắt buộc tối thiểu 15% là người nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài. Điều này nhằm xóa bỏ tư duy "khép kín", thúc đẩy dòng chảy tri thức toàn cầu.
Robot trình diễn tại Triển lãm thành tựu đất nước 80 năm, tháng 8/2025. Ảnh: Nguyễn Đông
Hiệu suất làm việc cũng được chuẩn hóa bằng các con số cụ thể:
Về công bố quốc tế: Các tổ chức nghiên cứu cơ bản phải tăng 15-20% số bài báo quốc tế mỗi năm. Đến 2030, mỗi Tiến sĩ phải có trung bình 1,5 bài báo quốc tế/năm.
Về tài sản trí tuệ: Trong lĩnh vực công nghệ, số văn bằng bảo hộ sáng chế phải tăng 15%/năm. Mục tiêu đến 2030 đạt hiệu suất 0,2 văn bằng/Tiến sĩ/năm.
Về ứng dụng: Hàng năm, mỗi tổ chức phải có ít nhất 2 sản phẩm được chuyển giao hoặc ứng dụng thực tiễn, tránh tình trạng "nghiên cứu xếp ngăn kéo".