Tại buổi tọa đàm về thí điểm sàn giao dịch tài sản số diễn ra sáng 25/3, Đại tá Hoàng Ngọc Bách, đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), đã chỉ ra một thực trạng nhức nhối. Trong hầu hết các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản hiện nay, dòng tiền cuối cùng thường được các đối tượng chuyển hóa sang tiền mã hóa nhằm xóa dấu vết hoặc tẩu tán ra nước ngoài.
Ông Bách nhấn mạnh: "Các đối tượng coi đây là nơi ẩn trú an toàn". Việc truy vết và thu hồi tài sản trong các vụ án này hiện gặp muôn vàn khó khăn do Việt Nam vẫn thiếu hành lang pháp lý cụ thể để thu giữ và xử lý loại tài sản số này.
.jpg)
Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Ảnh: Minh Sơn
Thống kê không chính thức cho thấy Việt Nam hiện có khoảng 20 triệu người sở hữu tiền mã hóa, chiếm 1/5 dân số. Dù quy mô giao dịch lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, nhưng phần lớn các hoạt động này lại diễn ra trên các nền tảng quốc tế. Điều này dẫn đến hai hệ lụy lớn:
Thất thu thuế: Nhà nước không thể quản lý nguồn thu từ các giao dịch khổng lồ này.
Rủi ro cho nhà đầu tư: Người dùng dễ dàng sập bẫy các sàn giao dịch giả mạo do tính ẩn danh cao và thiếu sự bảo hộ của pháp luật trong nước.
Đặc biệt, đại diện A05 còn cảnh báo về nguy cơ "chảy dữ liệu" cá nhân ra nước ngoài. Khi đăng ký các sàn quốc tế, người dân phải cung cấp thông tin eKYC (căn cước công dân, số điện thoại, tài khoản ngân hàng...). Những dữ liệu này nếu lọt vào tay tội phạm sẽ bị lợi dụng để giả mạo danh tính hoặc mở tài khoản ngân hàng "rác" phục vụ hành vi phạm pháp.
Bộ Công an kỳ vọng khi các sàn giao dịch hợp pháp trong nước được thành lập, hoạt động mua bán tài sản số sẽ được quản lý chặt chẽ như thị trường chứng khoán. Khi đó, thông tin người dùng được định danh rõ ràng, giúp cơ quan chức năng dễ dàng truy vết dòng tiền khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Tuy nhiên, Đại tá Hoàng Ngọc Bách cũng lưu ý rằng các sàn giao dịch này cần được xây dựng với tiêu chuẩn an ninh mạng tối tân ngay từ đầu, đồng thời cần có cơ chế kiểm soát nguồn tiền đầu tư và tăng cường giáo dục kiến thức cho người dân tham gia thị trường.
Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam - Phan Đức Trung phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Minh Sơn
Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong vòng 5 năm tới. Hiện Bộ Tài chính đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ cấp phép, thu hút sự quan tâm của khoảng 10 ngân hàng và công ty chứng khoán lớn.
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho biết các tổ chức tài chính lớn trên thế giới đang rất mong chờ những bước đi cụ thể của Việt Nam để có thể tham gia vào thị trường tiềm năng trị giá hơn 200 tỷ USD này.
Về phía cơ quan quản lý, ông Tô Trần Hòa từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định hướng tiếp cận sẽ theo tôn chỉ "thận trọng, từng bước". Trong giai đoạn đầu, đối tượng tham gia giao dịch trên các sàn nội địa sẽ được giới hạn để đảm bảo kiểm soát rủi ro tối đa cho hệ thống tài chính quốc gia.