Trong chiến lược được phê duyệt ngày 16/3, Việt Nam khẳng định quan điểm ứng dụng năng lượng nguyên tử là ngành kinh tế - kỹ thuật trọng điểm, giúp nâng cao tiềm lực quốc gia và chất lượng sống của nhân dân.
Mục tiêu cụ thể từ nay đến năm 2035 là hoàn thành và đưa vào vận hành hai nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Đáng chú ý, các doanh nghiệp trong nước dự kiến sẽ đóng góp tới 30% tổng mức đầu tư cho các dự án này. Song song đó, Việt Nam phấn đấu triển khai ít nhất một nhà máy điện hạt nhân sử dụng công nghệ lò phản ứng module nhỏ (SMR).
Khác với các nhà máy truyền thống, SMR là xu hướng mới toàn cầu nhờ công suất thấp, thiết kế module lắp ráp linh hoạt, vốn đầu tư ban đầu thấp và thời gian xây dựng ngắn. Đặc biệt, công nghệ này được đánh giá cao về mức độ an toàn nhờ thiết kế đơn giản nhưng hiệu quả.
Các thiết bị tại lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt. Ảnh: Trường Hà
Không chỉ dừng lại ở điện năng, Việt Nam sẽ đẩy mạnh ứng dụng bức xạ và kỹ thuật hạt nhân trong nhiều lĩnh vực đời sống:
Y tế: Tăng cường hệ thống máy CT, MRI, máy xạ trị gia tốc và sản xuất thuốc phóng xạ nội địa.
Nông nghiệp: Ứng dụng đột biến phóng xạ để tạo ra từ 5-10 giống cây trồng chủ lực mới.
Môi trường & Công nghiệp: Sử dụng bức xạ để quan trắc khí tượng, xử lý chất thải và kiểm soát chất lượng các công trình xây dựng.
Tầm nhìn đến năm 2050, điện hạt nhân sẽ chiếm khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia, đóng vai trò then chốt trong an ninh năng lượng và kinh tế xanh. Việt Nam dự kiến sẽ bổ sung thêm 4 lò phản ứng công suất lớn và từ 10-15 lò module nhỏ (SMR).
Năm 2025 được xem là cột mốc quan trọng khi Việt Nam chính thức tái khởi động các dự án điện hạt nhân. Chính phủ đã xác định nguyên tắc xuyên suốt là "không đánh đổi an toàn lấy tiến độ hay quy mô". Công nghệ lò phản ứng hạt nhân nhỏ cũng đã được đưa vào danh mục các sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.
Về nhân lực, chiến lược đặt mục tiêu đào tạo 2.500 chuyên gia quản lý và hỗ trợ kỹ thuật, cùng hàng nghìn nhân sự vận hành trực tiếp cho các nhà máy tại Ninh Thuận và các trạm SMR. Hai phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về công nghệ điện hạt nhân và đất hiếm cũng sẽ sớm được hình thành để phục vụ công tác nghiên cứu.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi tài sản trí tuệ hạt nhân sẽ được "thương mại hóa và tài sản hóa", đưa điện hạt nhân trở thành nguồn năng lượng bền vững cho tương lai đất nước.