Đầu năm 2026, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), CEO Nvidia Jensen Huang đã ví von ngành công nghiệp AI như một chiếc bánh đa tầng. Nếu các ứng dụng như chatbot nằm ở lớp trên cùng, thì lớp đế quan trọng nhất bên dưới chính là phần cứng và năng lượng.
Ông Huang khẳng định: "Lớp trên cùng không thể hoạt động nếu thiếu lớp cơ sở phía dưới. Thế giới sẽ cần thêm hàng nghìn tỷ USD đầu tư cho năng lượng để duy trì đà phát triển của AI". Đây cũng chính là điểm mà Trung Quốc đang tỏ ra chiếm ưu thế so với Mỹ.
Nhiều lãnh đạo công nghệ Mỹ như Sam Altman (OpenAI) và Elon Musk (xAI) đã bày tỏ sự lo ngại về việc mạng lưới điện của Mỹ đang trở nên "già cỗi" và khó đáp ứng nhu cầu khổng lồ của các trung tâm dữ liệu gigawatt (GW). Ngược lại, Trung Quốc sở hữu mạng lưới điện lớn nhất thế giới và liên tục được nâng cấp với tốc độ chóng mặt.
Chỉ riêng năm 2025, Trung Quốc đã bổ sung hơn 500 GW công suất, nâng tổng quy mô lên 3.800 GW – gấp đôi so với Mỹ. Sự bùng nổ này đến từ chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, từ điện gió, điện mặt trời đến điện hạt nhân và nhiệt điện than.
Các công nhân đang làm việc trên một cột truyền tải điện cao thế ở tỉnh Giang Tây, Trung Quốc, tháng 9/2025. Ảnh: Foreign Policy
Một trong những con số gây sốc nhất là giá điện dành cho các trung tâm dữ liệu. Tại Trung Quốc, giá điện chỉ khoảng 3 cent mỗi kilowatt giờ (kWh), bằng một nửa so với mức giá trung bình tại Mỹ. Điều này giúp các doanh nghiệp như ByteDance hay Alibaba giảm thiểu đáng kể chi phí vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Ngoài ra, chính phủ Trung Quốc cũng có khả năng điều phối hạ tầng mà không vấp phải sự phản đối lớn từ người dân về việc các cơ sở AI gây quá tải lưới điện sinh hoạt – một thách thức mà các công ty Mỹ thường xuyên phải đối mặt.
Trung Quốc hiện đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dòng chip tiên tiến (dưới 7nm) do các lệnh hạn chế từ Mỹ. Tuy nhiên, họ đang tìm cách bù đắp điểm yếu này bằng chính nguồn năng lượng rẻ.
Các công ty như Huawei và SMIC đang nỗ lực tự chủ sản xuất chip 7nm nội địa. Dù các dòng chip này tiêu tốn nhiều năng lượng hơn khi ghép nối để đạt hiệu năng cao, nhưng với giá điện rẻ, đây không phải là rào cản quá lớn. Chuyên gia Lin Boqiang nhận định: "Tất cả những gì chúng ta cần làm là tiếp tục xây dựng hạ tầng năng lượng để bù đắp giới hạn về chip".
Bắc Kinh đang triển khai kế hoạch kết nối toàn bộ các trung tâm dữ liệu thành một mạng lưới thống nhất. Các trung tâm siêu quy mô được khuyến khích đặt tại các tỉnh phía Tây – nơi dồi dào năng lượng sạch và có khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát.
Mục tiêu cuối cùng của Trung Quốc không chỉ là chatbot mà là đưa AI vào thế giới vật lý thông qua robot hình người, xe tự lái và nhà máy thông minh. Nguồn điện giá rẻ giúp việc vận hành các hệ thống này trở nên kinh tế hơn, thúc đẩy tính ứng dụng thực tế nhanh hơn.
Với việc Alibaba chính thức tuyên bố theo đuổi Siêu trí tuệ (AGI) và kế hoạch 5 năm (2026-2030) tập trung vào lĩnh vực này, Trung Quốc đang cho thấy họ có đủ "nhiên liệu" để tiến đến đích đến của trí tuệ nhân tạo nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác.