Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi đã được Quốc hội thông qua vào cuối năm 2025, tập trung điều chỉnh các nội dung quan trọng về quyền tác giả, sở hữu công nghiệp và giống cây trồng. Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan tại Việt Nam.
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc rút ngắn đáng kể thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp. Cục Sở hữu trí tuệ cho biết các thủ tục xác lập và đăng ký quyền đã được đơn giản hóa tối đa, đi kèm với các quy định nghiêm ngặt về thời hạn nhằm đảm bảo quyền lợi cho người đăng ký.
Bên cạnh đó, luật cũng mở rộng phạm vi bảo hộ sang các sản phẩm phi vật lý. Giờ đây, kiểu dáng công nghiệp không chỉ áp dụng cho sản phẩm hữu hình mà còn bảo hộ cả giao diện đồ họa người dùng (GUI), biểu tượng (icon) và các tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa.
Sản phẩm công nghệ tại Triển lãm Đổi mới sáng tạo VIIE 2025, tháng 10/2025. Ảnh: Tùng Đinh
Luật mới đặt ra khung pháp lý vững chắc để hỗ trợ khai thác thương mại tài sản trí tuệ. Đây là một bước tiến lớn giúp doanh nghiệp có thể sử dụng quyền sở hữu trí tuệ trong các giao dịch dân sự, đầu tư, góp vốn hoặc thậm chí là thế chấp để vay vốn ngân hàng.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi là đưa tài sản trí tuệ trở thành tài sản kinh tế thực sự của doanh nghiệp. Trọng tâm sẽ chuyển dịch từ cơ chế "bảo vệ quyền" thuần túy sang "tài sản hóa - thương mại hóa - thị trường hóa" các kết quả nghiên cứu khoa học.
Trước sự phát triển thần tốc của công nghệ, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi đã bổ sung các quy định cụ thể để xử lý những vấn đề phát sinh từ hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI). Các cơ quan quản lý cũng được trao thêm quyền hạn và chế tài để xử lý quyết liệt các hành vi xâm phạm quyền trên môi trường số.
Luật mới được kỳ vọng sẽ khắc phục triệt để những hạn chế cũ như thủ tục phức tạp, thời gian chờ đợi kéo dài và thiếu sức răn đe. Việc mở rộng phạm vi bảo hộ và cập nhật các xu hướng công nghệ mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động tạo lập và khai thác tài sản trí tuệ tại Việt Nam.
Với các sửa đổi này, hệ sinh thái sở hữu trí tuệ sẽ trở nên minh bạch và linh hoạt hơn, tạo động lực mạnh mẽ cho các hoạt động đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững trong kỷ nguyên số.