Theo số liệu từ công ty nghiên cứu RationalFX (Anh), tính từ ngày 1/1 đến 1/4/2026, toàn ngành công nghệ toàn cầu đã ghi nhận 78.557 người bị cho thôi việc. Trong đó, Mỹ vẫn là thị trường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi chiếm tới 76,7% tổng số ca sa thải.
Đáng chú ý, gần một nửa số lượng cắt giảm (khoảng 37.638 vị trí) được xác định là có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc các doanh nghiệp áp dụng AI và tự động hóa vào quy trình vận hành. Một khảo sát từ Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ thậm chí còn đưa ra dự báo gây sốc: số vụ sa thải do AI trong năm 2026 có thể cao gấp 9 lần so với năm 2025.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường không hoàn toàn u tối. Thống kê từ nền tảng TrueUp cho thấy các nhà tuyển dụng vẫn đang ráo riết tìm kiếm hơn 67.000 vị trí kỹ sư phần mềm trên toàn thế giới. Đây là mức nhu cầu cao nhất trong vòng ba năm qua, tăng 30% chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026.
Một lập trình viên đang thao tác trên máy tính. Ảnh: BairesDev
Ông Amit Taylor, người sáng lập TrueUp, nhận định rằng luận điểm "AI thay thế kỹ sư" vẫn chưa có bằng chứng xác thực từ dữ liệu tuyển dụng thực tế. Theo ông, AI có thể thu hẹp một số vai trò mang tính lặp lại, nhưng lại khiến những nhân tài có khả năng làm chủ công nghệ mới trở nên quý giá và được săn đón hơn bao giờ hết.
Đồng quan điểm, ông Babak Hodjat, Giám đốc phụ trách AI tại Cognizant, cho rằng AI đôi khi trở thành "vật tế thần" cho các vấn đề tài chính của doanh nghiệp. Nhiều công ty từng tuyển dụng quá mức trong quá khứ hoặc đang muốn thu hẹp quy mô đã lấy trí tuệ nhân tạo làm lý do để trấn an các nhà đầu tư.
"Sẽ cần thêm khoảng 6 đến 12 tháng nữa để chúng ta thực sự thấy được lợi ích về năng suất mà AI mang lại. Hiện tại, thị trường vẫn đang ở trong giai đoạn chuyển đổi đầy biến động", ông Hodjat chia sẻ với Nikkei Asia.
Thay vì sa thải hàng loạt để cắt giảm chi phí, một số tập đoàn công nghệ lớn như Cognizant đang lựa chọn hướng đi bền vững hơn: đào tạo nhân sự hiện có trở nên thành thạo AI. Việc giúp nhân viên sử dụng các công cụ trợ lý AI giúp họ tăng năng suất, đảm nhận được nhiều đầu việc phức tạp hơn thay vì bị thay thế hoàn toàn.
Đặc biệt, xu hướng tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp đang quay trở lại mạnh mẽ. Các doanh nghiệp nhận thấy rằng việc thuê người trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm nhưng có khả năng thích nghi nhanh với AI sẽ tiết kiệm chi phí và mang lại hiệu quả cao hơn so với việc thuê nhân sự kinh nghiệm lâu năm nhưng ngại thay đổi theo xu hướng công nghệ mới.
Tình hình thực tế cho thấy, thị trường lao động IT năm 2026 không phải là một "vùng đất chết" do AI gây ra, mà là một cuộc tái cấu trúc toàn diện, nơi cơ hội chỉ dành cho những người biết cộng tác và tận dụng tối đa sức mạnh của trí tuệ nhân tạo.