Tại tọa đàm "AI: Shaping Human-Centered Innovation" tổ chức ngày 27/5 ở Hà Nội, các chuyên gia nhận định trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa sâu sắc cách thức học tập, làm việc và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp công nghệ theo kiểu "mua về là chạy". Việc khai thác hiệu quả tài nguyên này đòi hỏi các tổ chức phải sở hữu đội ngũ chuyên gia, kỹ sư đủ năng lực vận hành, kiểm soát và tối ưu hóa hệ thống liên tục.
Tiến sĩ Ed H. Chi, Phó chủ tịch nghiên cứu của Google DeepMind nói tại tọa đàm. Ảnh: Trần Huấn
Tiến sĩ Ed H. Chi – Phó chủ tịch nghiên cứu tại Google DeepMind – nhận định rằng dù AI có thể xử lý các tác vụ cực kỳ phức tạp, nhưng hệ thống càng mạnh mẽ thì càng cần con người quản lý và kiểm soát chặt chẽ.
Bản chất của hạ tầng công nghệ: Ông ví von AI với làn sóng máy móc công nghiệp trước đây. Doanh nghiệp không thể chỉ mua thiết bị về đặt vào nhà xưởng rồi kỳ vọng nó tự sinh lời, mà bắt buộc phải có kỹ sư giỏi điều khiển. Chúng ta không thể phó mặc hoàn toàn cho các giải pháp mua sẵn từ Google hay OpenAI mà thiếu đi năng lực làm chủ nội bộ.
Thất bại đặc biệt từ nguy cơ "ảo giác": Dựa trên các nghiên cứu nội bộ của Google, AI hỗ trợ rất tốt cho việc viết code, xử lý thông tin hay phân tích dữ liệu. Thế nhưng, khi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mắc lỗi, chúng thường tạo ra những sai lệch mang tính hệ thống hoặc đưa ra các suy luận không có thật (hiện tượng ảo giác).
Hệ quả vận hành thực tế: Doanh nghiệp bắt buộc phải xử lý triệt để bài toán ảo giác trước khi ứng dụng AI sâu rộng vào quy trình sản xuất. Tương tự như sự phát triển của ô tô, ngay cả khi công nghệ tự lái xuất hiện, việc để hệ thống tự xử lý hoàn toàn trong môi trường giao thông phức tạp vẫn là bài toán chưa có lời giải tuyệt đối.
Để chứng minh cho việc AI vẫn có thể đưa ra các kết quả sai lệch dù giao diện hiển thị trông rất logic, Tiến sĩ Lương Minh Thắng (Giám đốc nghiên cứu Google DeepMind) đã chia sẻ một trải nghiệm thực tế khi áp dụng AI vào giải toán chuyên sâu.
Sai số từ mô hình thông minh: Hệ thống AI từng đưa ra một lời giải toán nhìn qua có vẻ vô cùng hợp lý, nhưng sau vài giờ kiểm tra lại kỹ lưỡng, đội ngũ chuyên gia phát hiện mô hình đã giải sai hoàn toàn. Do đó, người dùng công nghệ hiện nay cần trang bị kỹ năng thẩm định sắc bén để đánh giá xem các gợi ý của AI có phù hợp với năng lực và mục đích thực tế của mình hay không.
Ứng dụng lấy con người làm trung tâm trong y tế: Bà Jean Desombre – Nhà sáng lập kiêm đối tác của Pacific Gateway Partners – nhấn mạnh vị thế của con người trong các ngành đặc thù như y sinh. AI có thể tạo ra bước ngoặt trong khám phá thuốc và phân tích bệnh án quy mô lớn, nhưng trước khi triển khai, doanh nghiệp phải trả lời được câu hỏi cốt lõi: Công nghệ này có thực sự giúp tối ưu hóa kết quả điều trị, giúp bác sĩ có thêm thời gian cho bệnh nhân và nâng cao chất lượng sống của người bệnh hay không.
Các diễn giả chia sẻ tại diễn đàn, ngày 27/5. Ảnh: Trần Huấn
Trước sự phổ cập của công nghệ, Giáo sư toán học Po-Shen Loh từ Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) khẳng định giáo dục cần dịch chuyển vai trò từ "dạy để biết" sang "dạy để hiểu, để suy nghĩ và để hành động". Khi tri thức dễ dàng được tiếp cận thông qua máy móc, thách thức của giáo dục là giúp người trẻ phát triển tư duy mạch lạc, khả năng đặt câu hỏi đúng, kỹ năng giao tiếp và duy trì động lực tự thân. Tiến sĩ Lương Minh Thắng cũng khuyến nghị người học luôn phải duy trì bộ ba giá trị: sự tò mò, tham vọng lớn và tư duy phản biện để không bị dẫn dắt bởi công nghệ.
Ở góc độ chiến lược quốc gia, Chủ tịch FPT Trương Gia Bình nhận định đây là giai đoạn bước ngoặt giúp Việt Nam có cơ hội trở thành trung tâm cung cấp dịch vụ chuyển đổi AI và nguồn nhân lực chất lượng cao cho thế giới. Sức mạnh của doanh nghiệp tương lai sẽ được đo lường bằng khả năng tổ chức, phối hợp nhịp nhàng giữa con người và hệ thống AI.
Để thúc đẩy tinh thần này, FPT đã thành lập Liên minh AI Âu Lạc cùng giải thưởng quy mô lớn Âu Lạc Grand Prize trị giá 1 triệu USD. Giải thưởng hướng tới mục tiêu thu hút giới trẻ cọ xát với các bài toán lớn toàn cầu, học cách làm chủ công nghệ và định hình năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế số Việt Nam.