Nicholas Bowman từng tin rằng tương lai của mình chỉ có một con đường duy nhất: vào đại học, lấy bằng và tìm một công việc văn phòng lương cao. Tuy nhiên, khi đối mặt với thực tế về khoản nợ học phí hàng chục nghìn USD và sự bấp bênh của thị trường lao động trong kỷ nguyên AI, anh đã thay đổi quyết định.
Bowman chọn học nghề điện hai buổi tối mỗi tuần. Kết quả thật bất ngờ: anh kiếm được 42.000 USD ngay trong năm đầu tiên. Khi trở thành thợ lành nghề vào hè năm nay, thu nhập của anh dự kiến chạm mốc 71.000 USD. Với Bowman, công việc mỗi ngày giống như đang chơi "những khối xếp hình Lego dành cho người lớn" mà vẫn đảm bảo được tài chính vững vàng.
%20v%C3%A0%20Jensen%20Huang%2C%20CEO%20Nvidia%2C%20t%E1%BA%A1i%20Di%E1%BB%85n%20%C4%91%C3%A0n%20Kinh%20t%E1%BA%BF%20Th%E1%BA%BF%20gi%E1%BB%9Bi%20(WEF)%20di%E1%BB%85n%20ra%20%E1%BB%9F%20Davos%20(Th%E1%BB%A5y%20S%C4%A9)%20th%C3%A1ng%201_2026.jpg)
Larry Fink, CEO BlackRock, (trái) và Jensen Huang, CEO Nvidia, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) diễn ra ở Davos (Thụy Sĩ) tháng 1/2026. Ảnh: WEF/Nvidia
Làn sóng Gen Z đổ xô đi học nghề thợ điện, thợ sửa điều hòa hay ống nước không chỉ là sự thay đổi về sở thích mà còn là chiến lược sinh tồn. AI đang phát triển thần tốc, khiến các vị trí văn phòng cấp thấp trở nên lung lay.
Thực tế đã chứng minh, các ông lớn công nghệ như Amazon hay Pinterest liên tục sa thải hàng nghìn nhân viên khối văn phòng để "phân bổ lại nguồn lực cho AI". Trong bối cảnh đó, những công việc đòi hỏi kỹ năng thực chứng và sự hiện diện vật lý lại trở nên an toàn hơn.
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đầu năm 2026, CEO Nvidia Jensen Huang đã nhận định: "Đây là làn sóng xây dựng cơ sở hạ tầng lớn nhất lịch sử nhân loại. Chúng ta sẽ cần rất nhiều thợ điện, thợ sửa ống nước và công nhân xây dựng để tạo nên các trung tâm dữ liệu AI."
Trung tâm Dữ liệu Thực tế Kỹ thuật số tại Ashburn, Virginia, ngày 17/3/2025. Ảnh: Reuters
Các trung tâm dữ liệu – nơi chứa hàng triệu máy chủ và hệ thống làm mát phức tạp – đang mọc lên như nấm. Theo McKinsey, đầu tư cho hạ tầng này có thể đạt 6,7 nghìn tỷ USD vào năm 2030. Điều này tạo ra một "cơn khát" thợ điện chưa từng có.
Riêng tại Mỹ, ước tính cần thêm 130.000 thợ điện được đào tạo bài bản từ nay đến năm 2030. Sự thiếu hụt này đang trở thành rào cản lớn nhất cho quá trình bùng nổ AI, đồng thời đẩy mức lương của thợ điện lên cao ngất ngưỡng.
Số liệu thống kê cho thấy một thực trạng đáng buồn: hơn 50% sinh viên tốt nghiệp năm 2023 đang làm những công việc không cần bằng cấp. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm cử nhân trẻ (22-27 tuổi) tại Mỹ đã chạm mức 5,6% – cao nhất trong hơn một thập kỷ.
Chính vì vậy, niềm tin vào hệ thống giáo dục đại học đang sụt giảm nghiêm trọng. Thay vì dành 4 năm trên giảng đường và ôm khoản nợ lớn, nhiều người trẻ chọn các chương trình kỹ thuật điện kéo dài 4-5 năm. Tại Viện Kỹ thuật Midwest, số lượng học viên đã tăng vọt 400%, đa số là những người ở độ tuổi 25-29 đang tìm kiếm hướng đi mới bền vững hơn.
Thợ điện làm việc với hệ thống máy phát điện tại One Wilshire, một tòa nhà ở Los Angeles đã được chuyển đổi thành trung tâm dữ liệu. Ảnh: Fortune
Dù triển vọng tươi sáng, nghề thợ điện không phải là thảm hồng. Công việc này đòi hỏi thể lực cực tốt, phải đứng nhiều giờ, làm việc trong môi trường bụi bẩn, đôi khi là lội bùn kéo cáp dưới hầm sâu. Ngoài ra, tính chất dự án khiến người thợ thường xuyên phải làm thêm giờ hoặc di chuyển xa nhà.
Bên cạnh đó, nghề này cũng có tính chu kỳ. Khi các trung tâm dữ liệu hoàn tất xây dựng, nhu cầu nhân lực sẽ giảm xuống, buộc người lao động phải linh hoạt tìm kiếm dự án mới. Tuy nhiên, với Nicholas Bowman và nhiều bạn trẻ khác, sự đánh đổi này hoàn toàn xứng đáng. Kỹ năng của họ được săn đón và quan trọng nhất: AI chưa thể thay thế sức lao động con người trong những việc cơ lý phức tạp.
"May mắn là AI vẫn chưa tìm ra cách tự vặn cờ lê", Bowman hài hước chia sẻ.