Nhìn lại một năm thực hiện Nghị quyết 57, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá kết quả đạt được là "đúng hướng và chuyển động mạnh mẽ". Thành tựu lớn nhất không nằm ở các con số bề nổi, mà ở việc Khoa học Công nghệ (KHCN), Đổi mới sáng tạo (ĐMST) và Chuyển đổi số (CĐS) đã chính thức được đặt vào vị trí trung tâm của mô hình tăng trưởng, trở thành động lực xuyên suốt của nền kinh tế thay vì chỉ là lĩnh vực chuyên ngành hẹp.
Hệ thống thể chế của Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc, tiệm cận nhóm nước phát triển. Với Luật Chuyển đổi số (đầu tiên trên thế giới), Luật Trí tuệ nhân tạo (nhóm 4 nước dẫn đầu) và Luật Công nghiệp Công nghệ số, Việt Nam đã kiến tạo xong hành lang pháp lý vững chắc.
Niềm tin vào năng lực tự chủ công nghệ lõi cũng được củng cố qua các sản phẩm chiến lược "Make in Vietnam". Từ tên lửa hành trình, UAV, camera AI cho đến vắc-xin và mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, chúng ta đã chứng minh được khả năng làm chủ tỷ lệ nội địa hóa cao. Tuy nhiên, Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận: "Chuyển động đã mạnh, nhưng chưa bứt tốc".
Xác định 2026 là năm hành động đột phá theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Khoa học và Công nghệ đề ra cuộc chuyển dịch căn bản về nguồn lực.
Bộ trưởng nhấn mạnh: "Lực đẩy quan trọng nhất để tạo bứt phá là hình thành thị trường đầu ra thông qua cơ chế Nhà nước mua kết quả". Thay vì chi ngân sách theo quy trình đầu vào (tài trợ đề tài nghiên cứu), Nhà nước sẽ chuyển sang đặt hàng sản phẩm/giải pháp cụ thể và thanh toán khi có kết quả đo đếm được.
Minh chứng sống động cho tư duy này là câu chuyện của năm 2014, khi Nhà nước đặt hàng Tập đoàn Viettel sản xuất tên lửa hành trình đối hải. Cơ chế "mua sản phẩm cuối cùng" đã kích hoạt sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp và nguồn lực xã hội. Khi có "cầu thật", thị trường KHCN sẽ tự động hình thành và phát triển thực chất.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng. Ảnh: Internet
Một điểm đổi mới tư duy quan trọng khác là cách tiếp cận vấn đề. Nếu trước đây quy trình thường là Khoa học -> Công nghệ -> Sản phẩm, thì nay cần có thêm hướng tiếp cận ngược lại: Bài toán cuộc sống -> Giải pháp/Sản phẩm -> Công nghệ mới.
Theo Bộ trưởng, chính những bài toán lớn, hóc búa của thực tiễn phát triển đất nước sẽ là "bà đỡ" cho những công nghệ vĩ đại ra đời.
Kết thúc bài phát biểu, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nêu lên một đề xuất mang tính chiến lược về vị trí của ngành. Hiện tại, KHCN đang được xếp vào khối Văn hóa - Xã hội, điều này giúp duy trì tính nền tảng học thuật nhưng lại khiến lĩnh vực này dễ bị xem là "đối tượng chi ngân sách" thay vì "động lực sinh lời".
Do đó, Bộ sẽ đề xuất Chính phủ chuyển KHCN về khối Kinh tế - Công nghiệp - Công nghệ. Đây không chỉ là sự thay đổi về hành chính, mà là sự xác lập lại vị thế: KHCN phải là lực kéo sản xuất, là hạ tầng chiến lược (như điện, giao thông) và là đòn bẩy trực tiếp cho công nghiệp hóa và tăng trưởng kinh tế.